Er zijn 3 hoekstenen waar al mijn werk voor agrarische collectieven op steunt: kennismanagement, ledenbetrokkenheid en content communicatie. In dit blog leg ik je uit waarom en hoe.
Alles draait om het vergroten van het doelbereik van het ANLb. Meer ecologisch resultaat. Effectief bereikt resultaat. Zo efficiënt mogelijk bereikt. Het is geen exacte wetenschap maar iets dat ik zelf heb bedacht om het in woorden te kunnen uitdrukken. In mijn ervaring is de plek waar de inzet op ledenbetrokkenheid, kennismanagement en content communicatie elkaar overlappen de plek ‘where the magic happens’.
Tijdens de kick-off bijeenkomst van Natuurrijk Limburg in 2015 presenteerden wij hoe wij onze doelen dachten te gaan bereiken. Voorop stelden wij dat de deelnemer centraal gezet zou worden bij alles wat we deden. Wij waren er namelijk van overtuigd dat het in zijn kracht zetten van individuele deelnemers zou leiden tot betere ecologische resultaten. Die moeten het uiteindelijk doen. Wij benoemden ledenbetrokkenheid dus als een van de belangrijkste middelen tot betere resultaten. Deelnemers moeten plezier krijgen in natuur en landschapsbeheer. Dat is wat wij nastreefden, en in feite is dat ook wat ik bedoel met ledenbetrokkenheid. Grote ledenbetrokkenheid kenmerkt zich door: goede opkomst bij (veld)bijeenkomsten, nieuwsbrieven worden aantoonbaar gelezen, telefoontjes en mails van deelnemers naar aanleiding van een nieuwsbrief met concrete beheertips, frequente telefoontjes met vragen over het beheer uit de praktijk, prettige omgang en consequente opvolging van afspraken, ook bij constatering onvolkomenheden in het beheer, etc.
Een haakje vinden
Een van onze veldmedewerker noemde het zo. “Als ik een nieuwe deelnemer leer kennen ga ik eens vragen wat hij mooi vindt, wat hij zou willen realiseren met het beheer. Vaak komt daar wel een antwoord. Soms een concrete soort die er vroeger was, soms bijen en vlinders in het algemeen. Ik wil dat diegene plezier krijgt in het beheer, dus ik ga op die manier kijken hoe ik het beheer iets kan sturen om ruimte te geven aan wat hij wil. Ik zie het grotere plaatje. Ik zie hoe beheereenheden samen kunnen hangen en kunnen doen voor specifieke soorten, ik weet wat natuurorganisaties in de directe omgeving doen. Daarmee gaan we aan de slag, en daarvoor kom ik ieder jaar terug. Zonder die motivatie gaat het niet leven voor iemand, en kun je ook niet verwachten dat iemand meer doet dan alleen wat ‘moet volgens het contract’. Zonder die motivatie gaat het om elke centimeter beheer en de hoogte van de beheervergoeding. Mét die motivatie gaat het over een gedeelde droom, iets om samen aan te werken. “En weet je dat wat je buurman doet hierbij aansluit?” De ANLb-regeling is geen subsidie waar je recht op hebt. Het is een middel. Geen doel op zich. Als je mensen daarin mee kunt krijgen heb je hele andere gesprekken en maken we met elkaar een platteland waar iedereen plezier van heeft, te beginnen bij degene die het zo mooi en levendig heeft gemaakt en zijn familie en buren. Je hebt goud in handen.”
Onder kennismanagement versta ik de manier waarop je kennis verspreidt onder je deelnemers en hoe je deze onderhoudt. Het ANLb gaat uit van lerend beheren en dat betekent dat we niet in jaar 1 beginnen met een beheeradvies dat 6 jaar onveranderd blijft. We monitoren wat werkt en wat niet, vanuit de doelstelling (meer ecologisch resultaat) en vanuit wat we in de praktijk tegenkomen (het effect van het beheer, eventuele onbedoelde neveneffecten zoals onkruiddruk, knelpunten vanuit bedrijfsvoering of het weer, etc). Dit vraagt continue onderhoud en beschikbaarheid van met name veldmedewerkers en eventuele ecologische experts en regio coördinatoren. Vormen van kennismanagement in de praktijk zijn (veld)bijeenkomsten met deelnemers, onderzoek combineren met ANLb en deelnemers hierin mee nemen, afspraken maken over maatwerkbeheer met individuele deelnemers of groepjes (en het kennismanagement deel is dan vooral hoe je zorgt dat deelnemers kennis tot zich nemen en ze in staat stelt deze toe te kunnen passen.
Kennismanagement kun je ondersteunen door goede content communicatie. Content communicatie is een technische term in de communicatie die uitgaat van de inhoud, in dit geval het daadwerkelijk uit te voeren beheer. Het is alles wat je fysiek (op papier) of digitaal actief overhandigt aan deelnemers met als doel dat ze met die kennis hun beheer beter kunnen uitvoeren en hier (nog meer) plezier in krijgen. Denk aan: factsheets, infoboekjes over je doelsoorten, nieuwsbrieven (met beheertips), filmpjes met beheertips, etc.
Geldkeuzes
Inzet op ledenbetrokkenheid, kennismanagement en content communicatie vraagt een bewuste keuze van het collectief omdat er geld mee gemoeid is. Middelen uit de al krappe overhead voor kleine collectieven. Het is heel gemakkelijk om nagenoeg alle energie te stoppen in het voorkomen van administratieve problemen, en daarmee aantrekkelijker om blindelings naar de pijpen van RVO te dansen. Neem het me gerust kwalijk dat ik het zo uitdruk, maar niet alles wat zij verzinnen helpt ons met ons doelbereik. Ik ben ze dankbaar dat ze ons behoeden voor dikke boetes van Europa of zelfs het falen van het hele stelsel. Maar ik ben ook ervan overtuigd dat er slimmere oplossingen te bedenken zijn als we ze samen bedenken. Een collectief kan zelf ook slimme grenzen kan trekken. Moet alles tot op de vierkante centimeter kloppen? Gezond boerenverstand helpt om soms het lef te hebben om niet het braafste jongetje van de klas willen zijn, en te gaan staan voor je leden en je doelbereik. Uiteraard altijd wel afgewogen en goed gemotiveerd, met strategie uitgevoerd en met tact gecommuniceerd. Een betrouwbare, waarachtige gebiedspartij zijn is belangrijker dan de administratie tot in de puntjes op orde hebben. En ook hier moet je uiteraard ook weer niet in doorschieten, maar het is wel een belangrijke keuze die ruimte vrijmaakt om te investeren in de gouden driehoek: ledenbetrokkenheid, kennismanagement en content communicatie.
Wie gaat er met die thema’s aan de slag in het collectief? Integraliteit is een belangrijk onderdeel van het succes van collectieven, dus ook hierin is teamwerk het toverwoord. In de meeste gevallen ligt het leeuwendeel van het werk hierin bij de werkorganisatie. Zonder goede veldmedewerkers kun je het vergeten. Prioriteit nummer 1 dus. Die moeten de tijd hebben om met ledenbetrokkenheid en kennis aan de slag te gaan. Content communicatie wordt meestal wat centraler ondersteund, maar het helpt wel als veldmedewerkers weten wat hun deelnemers nodig hebben en gevoel voor wat werkt. En iemand of enkele anderen die visie en daadkracht hebben op deze thema’s. Meestal in ieder geval een samenwerking tussen regionaal coördinator en projectleider ANLb. Maar een organisatie, en ook een collectief, is niet meer dan een verzameling van mensen dus volgens mij zijn er veel verschillende combinaties te bedenken.
